Gaz mbi Xhaminë e Namazgjasë? Protesta që tronditi kufirin mes rendit dhe besimit
Teksa pasditen e sotme, në Tiranë u mbajt protesta e paralajmëruar e opozitës, zhvillimi i saj dhe zhvendosja e protestuesve dhe forcave të rendit pranë kryqëzimit të "Rrugës së Elbasanit" nxorri në pah një element veçanërisht të debatueshëm dhe të ndjeshëm: përdorimin e gazit lotsjellës në zonën pranë Xhamisë së Namazgjasë, në kohën kur aty ndodheshin edhe besimtarë duke kryer ritualin e faljes së teravive.
Në kronikat dhe videot e publikuara shihet qartë se tymi i gazit ka përfshirë perimetrin pranë kryqëzimit të Rrugës së Elbasanit, duke depërtuar deri në ambientet përreth xhamisë dhe duke krijuar jo vetëm shqetësim fizik, por edhe tronditje morale në një hapësirë që konsiderohet e shenjtë.
Nga njëra anë, opozita dhe disa besimtarë e kanë cilësuar këtë veprim si të papranueshëm dhe provokues, duke argumentuar se përdorimi i gazit pranë një objekti kulti – sidomos në momentin kur zhvillohet falja – përbën cenim të drejtpërdrejtë të ndjeshmërisë fetare dhe të së drejtës kushtetuese për ushtrimin e lirë të besimit.
Qëndrimet kritike theksojnë se, edhe në kushte tensioni apo përplasjeje, forcat e rendit kanë detyrimin ligjor dhe etik të tregojnë proporcionalitet maksimal, maturi operacionale dhe distancim të qartë nga institucionet fetare. Sipas këtij këndvështrimi, fakti që gazi ka arritur në një zonë ku njerëzit po luteshin, e zhvendos debatin nga një çështje thjesht sigurie publike në një çështje respekti ndaj lirisë fetare dhe kohezionit shoqëror.
Nga ana tjetër, konteksti i përplasjes mes protestuesve dhe policisë – me hedhje mjetesh piroteknike, tentativa për të çarë kordonin dhe tension të lartë në terren – është përdorur si argument nga autoritetet për të justifikuar ndërhyrjen me gaz si masë shpërndarjeje për të rikthyer kontrollin.
Megjithatë, pikërisht këtu qëndron thelbi i polemikës: a ishte realisht e pashmangshme përdorimi i gazit në një zonë kaq të ndjeshme urbane dhe fetare? A janë zbatuar standardet e proporcionalitetit dhe a është vlerësuar mjaftueshëm rreziku që ndërhyrja të prekë qytetarë që nuk kishin lidhje direkte me përplasjen?
Në thelb, përtej retorikës politike dhe akuzave reciproke, rasti duket se po hap një debat mbi balancën mes ruajtjes së rendit publik dhe respektimit të lirive themelore, përfshirë lirinë e besimit.
Kur protesta politike dhe rituali fetar ndërthuren në të njëjtën hapësirë urbane, përgjegjësia e shtetit për të menaxhuar situatën me kujdes ekstrem bëhet edhe më e madhe. Çdo perceptim se një objekt kulti është ekspozuar ndaj masave të forta policore rrezikon të krijojë plagë simbolike në shoqëri, duke e shndërruar një operacion sigurie në një krizë besimi institucional.
