Saturday, 11 April 2026 20:12
Njeriu që formësoi politikën e SHBA për Lindjen e Mesme – dhe sot ndan Amerikën më shumë se kurrë
Kur moderatori i emisioneve Stephen Colbert kërkonte dikë që t’i shpjegonte audiencës së tij në “Late Show” luftën e SHBA-së me Iranin në fillim të marsit, ai iu drejtua Brett McGurk, i cili kishte shërbyer si këshilltar kyç për Lindjen e Mesme për katër presidentë amerikanë.
“Argumenti mendoj se nuk i është bërë ende popullit amerikan,” i tha McGurk Colbertit. “Para se të nisë një operacion ushtarak… një president duhet të jetë i qartë në mendjen e tij për atë që dëshiron të arrijë dhe si ta arrijë. Dhe kjo nuk është gjithmonë pika e fortë” e presidentit të SHBA-së Donald Trump, shtoi ai.
McGurk ishte zgjedhja e Colbert për të folur mbi luftën në Lindjen e Mesme për një arsye të fortë. 52-vjeçari, edhe pse pak i njohur jashtë qarqeve të politikëbërjes, ka pasur një rol jashtëzakonisht të qëndrueshëm në politikën e jashtme amerikane për më shumë se dy dekada. Në një periudhë polarizimi të thellë dhe ndryshimesh të shpeshta në administrata, McGurk jo vetëm që ka mbijetuar, por edhe ka lulëzuar si në presidencat republikane ashtu edhe në ato demokrate.
Me pak ndërprerje, ai ka marrë një rol gjithnjë e më të madh në politikën amerikane për Lindjen e Mesme, duke filluar nga presidenca e George W. Bush, duke vazhduar gjatë viteve të Barack Obama, periudhës së trazuar të mandatit të parë të Trump dhe më pas në administratën e Joe Biden. Të jesh dakord apo kundër punës së McGurk është, në një farë mënyre, një test për të gjykuar nëse politika e SHBA-së në Lindjen e Mesme gjatë këtij shekulli ka qenë sukses apo dështim.
McGurk i kaloi vitet e para në qeveri duke u fokusuar te ndërtimi i shtetit gjatë Luftës në Irak. Por në vitin 2021, kur u rikthye në Shtëpinë e Bardhë si zëvendësndihmës i presidentit Joe Biden, ai ishte i vendosur të orientonte politikën e jashtme amerikane në një drejtim të ri. Epoka e ambicieve të mëdha amerikane në Lindjen e Mesme kishte përfunduar, u tha ai stafit të Këshillit të Sigurisë Kombëtare, sipas personave që kanë punuar me të. Motoja e tij: kthim te bazat.
Në vend që të ndiqte “qëllime madhështore”, McGurk deklaroi në Dialogun e Manamës në Bahrein në nëntor 2021 se administrata Biden do të ndiqte “një strategji të shëndoshë, duke vendosur objektiva vetëm pas një studimi të kujdesshëm të fakteve në terren dhe konsultimeve me miqtë dhe partnerët tanë”.
Ambiciet diplomatike të McGurk u tronditën më 7 tetor 2023, kur Hamas kreu një sulm vdekjeprurës, duke ndezur një kundërpërgjigje katastrofike nga Izraeli dhe duke nxitur akuza të gjera se SHBA po i jepte mbështetje Izraelit për të kryer gjenocid ndaj palestinezëve.
Koordinatori i Këshillit të Sigurisë Kombëtare për Lindjen e Mesme dhe Afrikën e Veriut u bë një figurë shumë e kontestuar për ata që e shihnin si arkitektin kryesor të përqafimit nga administrata Biden të luftës së Izraelit në Gaza.
Kritikë si Randa Slim, drejtuese e programit për Lindjen e Mesme në Stimson Center, thonë se McGurk fitoi besimin e presidentëve nga të dyja partitë duke përqafuar një qasje tipike amerikane ndaj politikës së jashtme.
“Ky është një njeri që preferon zgjidhje të shpejta dhe afatshkurtra për probleme afatgjata në një rajon që nuk i përshtatet zgjidhjeve të shpejta,” tha Slim.
Për McGurk, arritja e përfitimeve të vogla dhe graduale në Lindjen e Mesme është më e vlefshme sesa ndjekja e objektivave të mëdha, shpesh jorealiste, në një rajon kompleks.
“Është një gabim i zakonshëm në politikën e jashtme të shpallësh objektiva maksimaliste dhe pastaj të mendosh si t’i arrish ato,” i tha ai revistës Foreign Policy. “Qëllimet e afërta, progresi gradual dhe përafrimi i kujdesshëm i mjeteve me objektivat – kjo është qasja më e mirë nga përvoja ime.”
McGurk u largua nga Shtëpia e Bardhë në janar të kaluar, përballë protestave të studentëve që e cilësonin si kriminel lufte. Trashëgimia e tij vazhdon të ndikojë edhe sot, ndërsa administrata Trump zhvillon luftën e saj të diskutueshme me Iranin dhe përballet me pasojat e vendimeve të marra më herët në rajon.
Për të krijuar një tablo të plotë mbi karrierën dhe ndikimin e tij, Foreign Policy ka intervistuar McGurk dhe më shumë se dy dhjetëra persona që kanë punuar drejtpërdrejt me të. Ai qëndron pas vendimeve të tij, përfshirë reagimin ndaj luftës në Gaza, dhe fakti që ka fituar besimin e presidentëve nga të dyja partitë sugjeron se mund të rikthehet sërish në pushtet në Uashington.
Megjithatë, për kritikët e tij, McGurk mbetet simbol i qasjes së gabuar të SHBA-së në Lindjen e Mesme gjatë dy dekadave të fundit – nga pasojat sektare në Irak, te lufta në Jemen, shkatërrimi i Gazës dhe së fundmi tronditja globale e energjisë e shkaktuar nga lufta me Iranin.
“‘Jemi me ju’: Mesazhi që vulosi kursin e SHBA-së në Lindjen e Mesme”
Kur ambasadori i Izraelit në SHBA i dërgoi Brett McGurk lajmin për sulmin e Hamas më 7 tetor 2023, ai iu përgjigj menjëherë me një mesazh mbështetjeje të pakushtëzuar: “Ne jemi me ju”.
Kjo përgjigje instinktive u bë baza e qasjes së McGurk ndaj krizës.
McGurk kishte punuar më parë me Joe Biden gjatë administratës së Barack Obama dhe kishte mbështetur kandidaturën e tij në vitin 2020. Pas fitores, Biden e emëroi atë si këshilltarin kryesor për Lindjen e Mesme në Shtëpinë e Bardhë, duke e çuar në rolin më të rëndësishëm të karrierës së tij.
Në formësimin e pikëpamjeve të tij, McGurk shpesh i referohet një citimi të ish-presidentit John F. Kennedy:
“Qëllimi i politikës së jashtme nuk është të shprehë shpresat apo zemërimin tonë, por të formësojë ngjarjet reale në një botë reale.”
Diplomati veteran James Jeffrey e ka vlerësuar McGurk si një nga diplomatët më të aftë të brezit të tij, duke theksuar se ai kupton fuqinë dhe mekanizmat e diplomacisë, si dhe nevojat e palëve në konflikt.
Megjithatë, qasja realiste (realpolitik) e McGurk nuk ishte ajo që Biden kishte premtuar gjatë fushatës së vitit 2020, kur u zotua të vendoste të drejtat e njeriut në qendër të politikës së jashtme. Emërimi i McGurk u pa me skepticizëm nga disa zyrtarë të administratës.
Vetëm pak ditë pas rikthimit në Shtëpinë e Bardhë në vitin 2021, McGurk udhëtoi në Arabinë Saudite për t’i dhënë një mesazh të fortë princit të kurorës Mohammed bin Salman. Biden kishte premtuar ta trajtonte Arabinë Saudite si një “shtet të përjashtuar”, pas përfundimit të SHBA-së se princi kishte urdhëruar vrasjen e gazetarit Jamal Khashoggi në vitin 2018.
Mesazhi ishte i qartë: SHBA do të ndërpriste shitjet e mëdha të armëve për Riadin derisa të kufizonte luftën kundër rebelëve Houthi të mbështetur nga Irani në Jemen.
Ky presion ndihmoi në arritjen e një armëpushimi të brishtë në Jemen, por McGurk paralajmëroi se përdorimi i ndihmës ushtarake si mjet presioni ndaj aleatëve nuk ishte strategjia më e mençur. Sipas tij, kjo politikë i dha hapësirë Iranit të rrisë mbështetjen për Houthit, të cilët më pas u shndërruan në një kërcënim më të fortë rajonal.
Pezullimi i ndihmës ushtarake irritoi udhëheqësit sauditë dhe krijoi tensione të gjata mes Uashingtonit dhe Riadit. Kjo çoi në një rishikim të politikës amerikane, sidomos pasi SHBA kishte nevojë për ndihmën e Arabisë Saudite për të stabilizuar çmimet e naftës pas pushtimit rus të Ukrainës në vitin 2022.
McGurk pa gjithashtu një mundësi për një marrëveshje historike diplomatike mes Izraelit dhe Arabisë Saudite, e cila kërkonte përmirësimin e marrëdhënieve me princin Mohammed bin Salman.
Ky “reset” diplomatik krijoi përçarje brenda administratës Biden dhe hasi në kundërshtim nga demokratët progresistë, të cilët e panë si tradhti ndaj premtimit për të vendosur të drejtat e njeriut në qendër të politikës së jashtme.
Vetë McGurk ka një qasje më pragmatike:
“Për një diplomat amerikan, të drejtat e njeriut duhet të jenë gjithmonë pjesë e diskutimit. Por kjo çështje nuk duhet të përpijë të gjitha interesat e tjera,” tha ai për Foreign Policy.
“Sipas këtij këndvështrimi, nën ombrellën amerikane, vendet e Lindjes së Mesme me kalimin e viteve do të bëhen më tolerante dhe më të moderuara sesa nëse ne ia lëmë terrenin Kinës apo Rusisë.”
Zyrtarë të Departamentit të Shtetit që kundërshtonin afrimin me Arabinë Saudite thanë se u lanë jashtë diskutimeve kryesore. Debati kulmoi me një moment simbolik që bëri jehonë globale: Biden udhëtoi në Arabinë Saudite dhe përshëndeti Mohammed bin Salman me një “grusht të lehtë”, një gjest që u pa si fillimi i normalizimit të marrëdhënieve mes dy vendeve.
‘Askush s’e vret mendjen për Palestinën’: Strategjia e fshehtë që dështoi SHBA-në në Lindjen e Mesme
Brett McGurk shtoi ndjeshëm vizitat e tij në vendet e Gjirit, ndërsa përpiqej të ndërtonte një marrëveshje komplekse diplomatike mes Izraelit dhe Arabisë Saudite. Një nga pengesat kryesore ishte mënyra se si do të trajtohej çështja palestineze brenda këtij pakti.
Sipas disa zyrtarëve të administratës së Joe Biden, Palestina ishte një “pikë e verbër” për McGurk. Vizioni i tij për Lindjen e Mesme ishte formësuar nga vitet e para të karrierës në Irak dhe ai nuk ishte fokusuar shumë te konflikti izraelito-palestinez. Edhe vetë Biden kishte pak interes për të rinisur negociatat e paqes, pasi shumë presidentë para tij kishin dështuar. Në vend të kësaj, ai ndoqi një politikë menaxhimi të situatës përmes iniciativave të vogla ekonomike për të përmirësuar jetën e përditshme të palestinezëve.
Në fjalimin e tij në Dialogun e Manamës në vitin 2021, McGurk nuk i përmendi fare palestinezët. Disa zyrtarë të administratës thanë se ai e shihte çështjen palestineze më shumë si një kartë negociuese për marrëveshjen e madhe rajonale, sesa si një problem më vete që kërkonte zgjidhje.
“Brett ishte shumë shpërfillës ndaj çështjes palestineze,” tha një ish-zyrtar i lartë. “‘Askush nuk merret me të. Është lajm i vjetër.’ Kjo ishte psikologjia e përgjithshme, të paktën deri më 7 tetor.”
Edhe ekipi i sigurisë kombëtare i Biden kishte një qasje të tejbesuar. Vetëm tetë ditë para sulmit të Hamas, këshilltari për sigurinë kombëtare Jake Sullivan deklaroi se “Lindja e Mesme është më e qetë sot se në çdo moment të dy dekadave të fundit”.
Edhe princi saudit Mohammed bin Salman kishte një qëndrim të dyzuar: ai thuhet se kishte pak empati për palestinezët, por e dinte se nuk mund t’i anashkalonte ata nëse donte të normalizonte marrëdhëniet me Izraelin.
Do të duheshin muaj negociatash intensive që marrëveshja e propozuar të përfshinte disa lëshime konkrete për palestinezët, për të mbajtur gjallë shpresën për një shtet të pavarur. McGurk punoi për të siguruar edhe një vizitë të një delegacioni diplomatik saudit në Ramallah, një muaj para sulmit të Hamasit, si sinjal për mbështetje ndaj Autoritetit Palestinez.
Megjithatë, sipas disa diplomatëve amerikanë, marrëveshja Izrael–Arabia Saudite ishte “obsesioni i madh” i McGurk – një objektiv që ai e ndiqte me këmbëngulje, pavarësisht vështirësive.
Më 6 tetor 2023, një ditë para sulmit të Hamasit, McGurk ishte ende duke finalizuar detajet me zyrtarët sauditë. Por gjithçka u përmbys më 7 tetor, kur sulmi i befasishëm la rreth 1.200 të vrarë dhe 251 persona të marrë peng në Gaza.
Në ditët e para të luftës, administrata Biden këshilloi Izraelin të mos lejonte që hakmarrja të drejtonte reagimin e tij. McGurk dhe zyrtarë të tjerë amerikanë kërkuan që vendimet të mos bazoheshin në emocione.
Më pas, McGurk u fokusua te negociatat për lirimin e pengjeve. Në fund të nëntorit, ai ndihmoi në arritjen e armëpushimit të parë – një pauzë katërditore që çoi në lirimin e mbi 100 izraelitëve dhe shtetasve të tjerë. Në këmbim, Izraeli liroi 240 të burgosur palestinezë.
Megjithatë, marrëveshja u prish shpejt dhe Izraeli intensifikoi operacionet ushtarake.
Deri në periudhën e festës së Falënderimeve, disa zyrtarë amerikanë filluan të shqetësoheshin për reagimin e Izraelit, pasi sulmet ajrore po shkaktonin qindra viktima civile, përfshirë gra dhe fëmijë, si dhe punonjës të OKB-së dhe mjekë palestinezë.
Disa kërkuan që Antony Blinken dhe Biden të shtynin përfundimin e luftës deri në fund të vitit. Por McGurk, Sullivan dhe vetë Biden nuk ishin të gatshëm për këtë hap, sipas disa zyrtarëve amerikanë.
Po ashtu, u diskutua vendosja e kushteve për përdorimin e ndihmës ushtarake amerikane nga Izraeli, por McGurk dhe të tjerë argumentuan se kjo do t’i kufizonte duart Izraelit.
“Nuk kishte asnjë mënyrë për ta ndalur luftën pa një marrëveshje për pengjet,” tha McGurk. “Kjo ka qenë e vërtetë që nga fillimi.”
Arkitekti i luftës? Si McGurk shtyu armët drejt Izraelit dhe u bë figura më e kontestuar e politikës amerikane”
Brett McGurk punoi për të përshpejtuar dërgesat e armëve drejt Izraelit në muajt e parë të luftës në Gaza, përfshirë raketa Hellfire dhe bomba të rënda 2,000 paundëshe, të përdorura në sulme të përsëritura që kontribuuan në rritjen e numrit të viktimave palestineze. Ndërkohë, Shtetet e Bashkuara u përballën vazhdimisht me Izraelin për refuzimin e tij për të lejuar hyrjen e ndihmave të mëdha humanitare në Gaza.
Gjatë gjithë luftës, kritikat ndaj politikës së administratës së Joe Biden u përqendruan kryesisht te McGurk. Sipas kritikëve, qasja e SHBA-së krijoi perceptimin se jeta e palestinezëve vlerësohej më pak se ajo e izraelitëve. Një ish-zyrtar i lartë tha se McGurk nuk ishte mjaftueshëm i angazhuar në çështjen e viktimave civile në Gaza.
Megjithatë, për mbështetësit si diplomati veteran James Jeffrey, afrimi i fortë me Izraelin ishte strategjia e duhur. Sipas tij, interesat amerikane u avancuan ndjeshëm pas 7 tetorit dhe mbështetja ndaj Izraelit në luftën kundër Iranit dhe aleatëve të tij ishte e justifikuar. Ai e përshkroi McGurk si një besimtar të fortë të realpolitikës, që e kupton fuqinë dhe dinamikën reale të rajonit.
McGurk, djali i dy mësuesve nga Pittsburgh, e nisi karrierën si jurist idealist në Gjykatën Supreme nën drejtimin e William Rehnquist. Ai ishte në ndërtesën e Gjykatës më 11 shtator 2001, kur sulmet e al Qaeda goditën SHBA-në, një moment që ndryshoi rrjedhën e jetës së tij.
Dy vjet më vonë, ai shkoi në Bagdad si këshilltar ligjor për ndërtimin e një qeverie të re demokratike pas rrëzimit të Saddam Hussein. Fillimisht mbështetës i fortë i projektit amerikan për demokraci në Lindjen e Mesme, ai u zhgënjye shpejt ndërsa Iraku u zhyt në një cikël të dhunshëm sulmesh dhe përçarjesh sektare.
Në vitin 2005, George W. Bush e solli McGurk në Shtëpinë e Bardhë për të ndihmuar në riformësimin e strategjisë në Irak, përfshirë planin për dërgimin e 30,000 trupave shtesë për të shmangur kolapsin e vendit.
Në Irak, McGurk u lidh ngushtë me kryeministrin shiit Nouri al-Maliki, një figurë shumë e diskutueshme e akuzuar për thellimin e ndarjeve sektare. Ai mbështeti mandatin e dytë të Malikit në vitin 2010, çka i solli kritika të ashpra, me disa që e quanin “pëshpëritësi i Malikit”.
Kritikë si kongresmeni republikan Joe Wilson e kanë fajësuar këtë mbështetje si një faktor kyç në ngritjen e ISIS dhe në dëmtimin e interesave amerikane në rajon.
Për McGurk, bashkëpunimi me Malikin ishte një realitet i pashmangshëm politik, pasi ai kishte shumicën parlamentare. Megjithatë, dështimi për të siguruar një marrëveshje që do të lejonte që trupat amerikane të qëndronin në Irak çoi në tërheqjen e plotë të SHBA-së në vitin 2011, një vendim që u kritikua gjerësisht.
Karriera e tij pësoi një goditje në vitin 2012, kur u nominua si ambasador i SHBA-së në Irak, por u detyrua të tërhiqej pas publikimit të emaileve që zbulonin një aferë personale. Megjithatë, ai arriti të rikthehej shpejt në skenë politike.
Në vitin 2013, Barack Obama e emëroi zëvendëssekretar shteti për Irakun dhe Iranin, në një kohë kur Islamic State po zgjeronte kontrollin në rajon. Sekretari i Shtetit John Kerry e quajti atë “thika zvicerane”, një figurë shumëfunksionale për zgjidhjen e krizave të ndërlikuara.
Historia e McGurk tregon një figurë komplekse: për disa një strateg brilant dhe realist, për të tjerë një simbol i dështimeve të politikës amerikane në Lindjen e Mesme.
‘Milicia e Brett-it’: Si McGurk sfidoi Turqinë dhe ndryshoi luftën kundër ISIS-it
Ndërsa administrata e Barack Obama kërkonte një forcë efektive për të mposhtur Islamic State, ajo u përqendrua te një grup i vogël luftëtarësh kurdë në Siri me një histori të ndërlikuar: People’s Protection Units. Ky formacion ishte një milici me prirje socialiste, e lidhur ngushtë me Kurdistan Workers’ Party, një organizatë e shpallur terroriste nga SHBA, BE dhe Turqia.
Në praktikë, dallimet mes YPG dhe PKK ishin minimale: ata trajnoheshin në të njëjtat kampe në Irakun verior dhe ndanin shpesh luftëtarë, duke e bërë të paqartë kufirin mes një grupi të konsideruar terrorist dhe një force që SHBA dëshironte ta armatoste kundër ISIS-it.
Brett McGurk u bë mbështetësi kryesor i YPG-së në Uashington, duke këmbëngulur se ajo ishte e ndryshme nga PKK-ja. Ky qëndrim zemëroi udhëheqjen turke dhe e çoi marrëdhënien mes SHBA-së dhe presidentit Recep Tayyip Erdogan në prag krize.
Zyrtarë amerikanë pranonin privatisht se dallimi mes dy grupeve ishte kryesisht formal dhe e quanin YPG-në “milicia e Brett-it”. Turqia akuzoi këtë forcë se furnizonte PKK-në me armë dhe kërkoi largimin e McGurk nga posti. Në një takim me Obamën, Erdogan madje kërkoi që McGurk të hiqej nga salla.
Megjithatë, strategjia e McGurk triumfoi: YPG u shndërrua në forcën më efektive në terren kundër ISIS-it.
Gjenerali në pension John Allen e vlerësoi rolin e McGurk në bindjen e aleatëve hezitues turq që të bashkëpunonin me kurdët irakianë në betejën kyçe të Kobanit në vitin 2014, duke e cilësuar atë si një moment vendimtar të luftës.
Një tjetër kulm i karrierës së McGurk ishte lirimi i gazetarit të The Washington Post, Jason Rezaian, i arrestuar në Iran në vitin 2014 dhe i burgosur në burgun famëkeq Evin.
Në janar 2016, McGurk orkestroi një marrëveshje të ndërlikuar për lirimin e tij dhe tre amerikanëve të tjerë. SHBA pranoi të lironte disa iranianë të burgosur dhe të zhbllokonte 400 milionë dollarë asete të ngrira iraniane.
Marrëveshja pothuajse dështoi kur Irani refuzoi të lejonte që gruaja e Rezaianit, Yeganeh Salehi, të largohej bashkë me të. Nga Gjeneva, McGurk ndërhyri ashpër, duke kërcënuar se do të bllokonte pagesën dhe do të anulonte gjithë marrëveshjen.
“‘Nuk do të merrni asgjë derisa të gjithë të jenë në avion,’” u tha ai negociatorëve iranianë. “‘Nëse nuk hipin të gjithë në avion, gjithçka mbaron.’”
Rasti tregon një nga tiparet kryesore të McGurk: një negociator i ashpër dhe pragmatik, i gatshëm të marrë vendime të diskutueshme për të arritur rezultate konkrete – një qasje që e ka bërë një figurë kyçe, por edhe shumë të kontestuar në politikën amerikane për Lindjen e Mesme.
$400 milionë për Iranin dhe përplasja me Trump: Si McGurk u bë figura më e diskutuar e diplomacisë amerikane”
Lirimi i koordinuar i 400 milionë dollarëve për Iranin, të cilin administrata e Barack Obama e mbajti sekret, u kthye në një skandal kur u zbulua muaj më vonë nga The Wall Street Journal. Republikanët akuzuan Brett McGurk dhe administratën Obama se kishin paguar në mënyrë të fshehtë një “shpërblim” për Iranin për të mbyllur marrëveshjen. Gjatë fushatës, Donald Trump e quajti këtë një “turp”.
Edhe pse paratë nuk ishin zyrtarisht pjesë e marrëveshjes për pengjet, McGurk pranoi se i përdori ato si një mjet presioni kyç.
Megjithëse McGurk pati sukses në avancimin e politikave amerikane nën administratat Bush dhe Obama, ai u përplas fort me Trump gjatë kohës që shërbente si i dërguar special për luftën kundër Islamic State. Fillimisht, Trump e mbajti atë në detyrë për të përfunduar shkatërrimin e “kalifatit” të ISIS-it – një objektiv që u arrit.
Por më 19 dhjetor 2018, Trump urdhëroi papritur tërheqjen e rreth 2,000 trupave amerikane nga Siria, pikërisht kur luftimet kundër ISIS-it ishin në fazën finale. McGurk e konsideroi këtë si një braktisje të aleatëve sirianë që kishin paguar një çmim të rëndë në luftë. Një ditë më pas, sekretari i mbrojtjes Jim Mattis dha dorëheqjen, dhe McGurk ndoqi të njëjtin hap.
Largimi i tij drejt Kalifornisë u pa si një lehtësim nga disa diplomatë në Uashington, të cilët e konsideronin një figurë përçarëse. Kritikët theksonin se ai nuk fliste rrjedhshëm arabisht dhe kishte një kuptim të kufizuar të realitetit në terren.
“E njeh rajonin përmes liderëve dhe zyrtarëve, jo përmes njerëzve të zakonshëm,” tha një ish-zyrtar i lartë.
McGurk i hodhi poshtë këto kritika, duke theksuar vizitat e tij të shumta në vijën e frontit si provë të angazhimit të tij për interesat amerikane.
Gjatë luftës Izrael–Hamas, disa zyrtarë të administratës Biden e kritikuan McGurk për mbështetjen e fortë ndaj Izraelit, minimizimin e rolit të këtij të fundit në dështimin e negociatave dhe për fajësimin kryesisht të Hamasit.
Kur disa zyrtarë amerikanë propozuan ndalimin e furnizimeve me armë për Izraelin për të ushtruar presion, McGurk e kundërshtoi këtë ide, duke e cilësuar “naive dhe jorealiste”.
Tensionet arritën kulmin më 1 prill 2024, kur një sulm ajror izraelit goditi një kolonë ndihmash të organizatës World Central Kitchen, duke vrarë gjashtë punonjës ndërkombëtarë dhe një palestinez. Ngjarja shtoi presionin ndaj administratës Biden për të kufizuar furnizimet me armë për Izraelin.
Një muaj më vonë, Shtëpia e Bardhë vendosi të ndalonte përkohësisht dërgesat e bombave të rënda 2,000 paundëshe – një nga rastet e rralla kur qasja e McGurk nuk mbizotëroi. Megjithatë, ai ishte vetë personi që siguroi që këto armë të hiqeshin menjëherë nga një dërgesë drejt Izraelit.
McGurk e konsideroi këtë vendim si një gabim, duke argumentuar se kjo e forcoi qëndrimin e Hamasit dhe e bëri më të vështirë arritjen e një marrëveshjeje.
Sipas tij:
“Kur ndaluam një dërgesë municionesh ose u raportua se po shqyrtonim masa të tjera, Hamasi forcoi pozicionet e tij ose ndaloi fare negociatat.”
Nga ana tjetër, disa ish-zyrtarë të administratës Biden argumentojnë se lufta do të kishte qenë shumë më shkatërruese pa ndërhyrjen e SHBA-së për të moderuar reagimin e Izraelit.
Këshilltari i lartë Amos Hochstein tha:
“Shkalla e shkatërrimit nuk ishte e nevojshme, por rrjeti i tuneleve të Hamasit ishte shumë më i madh nga sa mendohej. Sa herë që menduam se po shkonin shumë larg, ndërhymë. Garantoj që do të kishte qenë shumë më keq pa ne.”
Historia e McGurk mbetet një nga më të debatueshmet në politikën e jashtme amerikane: për disa një strateg i domosdoshëm dhe realist, për të tjerë një simbol i vendimeve të diskutueshme që kanë formësuar Lindjen e Mesme moderne.
Brenda Shtëpisë së Bardhë: Përçarje për Gazën dhe roli i McGurk që vazhdon të ndezë debat
Diplomati veteran David Satterfield, i cili shërbeu si i dërguar special i Joe Biden për ndihmat humanitare gjatë luftës në Gaza, deklaroi se presidenti kishte shumë pak ndikim për të ushtruar presion real ndaj Izraelit. Ashtu si Brett McGurk, ai kundërshtoi përdorimin e pezullimit të armëve si mjet presioni dhe theksoi se Biden nuk kishte peshën politike të nevojshme për të detyruar Benjamin Netanyahu të ndryshonte kurs.
“Bëmë atë që menduam se ishte më e mira dhe e duhura, përballë mizorive të 7 tetorit, për të parandaluar urinë dhe katastrofën humanitare,” tha Satterfield. “A mund të kishim bërë më shumë? Në analizën time, rrethanat për këtë nuk ekzistonin.”
Në javët e fundit të administratës Biden, McGurk bashkëpunoi edhe me ekipin e Donald Trump, duke udhëtuar nëpër Lindjen e Mesme dhe duke udhëhequr përpjekjet për një armëpushim që hyri në fuqi në ditën e fundit të mandatit të Biden. Marrëveshja zgjati vetëm dy muaj, përpara se Izraeli të rifillonte ofensivën.
Në tetor 2025, Izraeli dhe Hamas ranë dakord për një armëpushim më të gjerë dhe lirimin e pengjeve të mbetura nga sulmi i 7 tetorit 2023. Megjithatë, Gaza mbetet një zonë lufte: më shumë se gjysma e territorit është nën kontrollin izraelit, Hamasi po përpiqet të rikonsolidojë pushtetin në zonat që kontrollon, ndërsa qindra palestinezë dhe disa ushtarë izraelitë janë vrarë edhe pas armëpushimit. Problemet themelore që çuan në luftë mbeten të pazgjidhura.
Brenda administratës Biden, shumë zyrtarë të lartë shprehën më vonë dyshime serioze për vendimet e marra. Jake Sullivan, Jon Finer dhe Philip Gordon pranuan se ndoshta duhej bërë më shumë për të kufizuar Izraelin dhe për të shpëtuar jetë palestinezësh.
Por jo McGurk. Ai vazhdoi të mbrojë fuqishëm politikat e administratës, duke argumentuar se rajoni ishte në një gjendje më të mirë në janar 2025 sesa më parë. Ai renditi si “suksese”:
neutralizimin e kërcënimit të Hezbollah në Liban
rrëzimin e Bashar al-Assad në Siri
dobësimin e Iranit
forcimin e marrëdhënieve me vendet e Gjirit
dhe arritjen e armëpushimit në Gaza
Megjithatë, ai pranoi edhe koston njerëzore të luftës:
“Pasojat humanitare të kësaj lufte të shkatërrojnë shpirtin e kujtdo që ka punuar mbi të,” tha ai.
Disa zyrtarë amerikanë besojnë se McGurk kishte ndikim të tepruar mbi vendimmarrjen e Biden.
“Është e vështirë të mos e shohësh Brett-in si forcën kryesore pas politikës sonë në Lindjen e Mesme,” tha një ish-zyrtar i lartë.
Të tjerë kundërshtojnë këtë, duke theksuar se presidenti kishte në tryezë opsione më të ashpra ndaj Izraelit, por zgjodhi të mos i ndiqte.
“Në fund të fundit, vendimet ishin të Joe Biden,” tha një tjetër zyrtar i lartë.
Pas largimit nga Shtëpia e Bardhë në vitin 2025, McGurk iu bashkua kompanisë së investimeve Lux Capital dhe filloi të shfaqej rregullisht në CNN si analist.
Pavarësisht kritikave, ai mbetet sfidues:
“Pyes kritikët: cili ishte alternativa? Nuk dëgjoj përgjigje të mira… Duhet të gjykohet nga rezultatet,” tha ai në qershor 2025.
Historia e McGurk mbetet një nga më të debatueshmet në politikën e jashtme amerikane – një figurë që për disa ka stabilizuar rajonin, ndërsa për të tjerë simbolizon dështimet më të mëdha të SHBA-së në Lindjen e Mesme.
