Lidhje


Lufta në Iran: Çfarë po ndodh në ditën e 18-të të sulmeve SHBA–Izrael?

 

Lufta SHBA–Izrael kundër Iranit vazhdon të përshkallëzohet, ndërsa sulmet ndaj disa qyteteve po vrasin civilë, përfshirë një foshnjë të porsalindur dhe motrën e tij dyvjeçare në qytetin Arak.

 

Konflikti është zgjeruar, pasi Irani ka kundërpërgjigjur ndaj aseteve amerikane në vendet fqinje, ndërsa Izraeli ka kryer bombardime në Libanin jugor kundër grupit të armatosur Hezbollah, i mbështetur nga Irani.


Lufta ka shtyrë ndjeshëm në rritje çmimet e naftës, ka ndërprerë transportin detar në Ngushticën e Hormuzit dhe ka zhvendosur miliona civilë në të gjithë rajonin.

 

Një hetim i Amnesty International zbuloi se SHBA është përgjegjëse për sulmin që vrau të paktën 170 persona, përfshirë më shumë se 160 vajza, në një shkollë fillore në Minab, Iran.

 

Ja çfarë dimë:

 

Në Iran


Sulmet ndaj qyteteve iraniane: Një seri shpërthimesh të mëdha u raportuan në veri të Teheranit pranë kompleksit të Pallatit Saadabad, pas sulmeve të mëparshme në Teheranin qendror, Karaj, Shahriar dhe Shiraz.


Një foshnjë tre-ditëshe dhe motra e tij dyvjeçare ishin ndër të vrarët në një sulm SHBA–Izrael që goditi shtëpinë e tyre në qytetin Arak, sipas Gardës Revolucionare Islamike të Iranit (IRGC). Në sulm u vranë gjithashtu nëna dhe gjyshja e fëmijëve, sipas kanalit iranian në anglisht Press TV.
Kundërpërgjigjja dhe qëndrimi iranian: Presidenti iranian Masoud Pezeshkian ka mbrojtur të drejtën e Teheranit për vetëmbrojtje, duke thënë se Irani nuk e nisi luftën dhe nuk do të dorëzohet ndaj “ngacmuesve”.


Shkolla fillore iraniane: Hetimi i Amnesty International konfirmoi se një sulm amerikan mbi një shkollë fillore iraniane vrau të paktën 170 persona, shumica vajza nxënëse.


Rritja e viktimave: Të paktën 1,444 persona janë vrarë dhe 18,551 janë plagosur nga sulmet SHBA–Izrael ndaj Iranit që nga 28 shkurti.

 

Në Gjirin Persik


Fusha e naftës në Emiratet e Bashkuara Arabe: Qeveria e Fujairah tha se shpërtheu një zjarr në zonën industriale të naftës pas një sulmi me dronë. Mbetje nga një raketë e interceptuar vranë një person në zonën Bani Yas të Abu Dhabit. Viktima ishte shtetas pakistanez.


Mbyllja e hapësirës ajrore në Emirate: Emiratet njoftuan gjithashtu mbyllje të përkohshme të hapësirës ajrore për shkak të raketave dhe dronëve.
Katari: Ministria e Mbrojtjes e Katarit tha se një raketë u interceptua, ndërsa më pas u raportua një zjarr i kufizuar në një zonë industriale nga mbetje raketash. Më herët, Katari tha se kishte interceptuar 13 nga 14 raketa balistike të lëshuara nga Irani.


Kuvajti: Garda Kombëtare rrëzoi një dron për të rritur sigurinë dhe mbrojtur objektet jetike. Më herët, u arrestuan 14 kuvajtianë dhe 2 libanezë të lidhur me Hezbollah, të dyshuar për një plan sabotimi.


Bahreini: Njoftoi se ka neutralizuar 129 raketa dhe 221 dronë që nga fillimi i luftës.


Arabia Saudite: Ministria e Mbrojtjes tha se 12 dronë u interceptuan në rajonin lindor.

 

Në Izrael

 

Mesazh për Nowruz: Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu u dërgoi urime iranianëve për festën e Nowruzit.


Sulm i Hezbollahut: Hezbollah tha se sulmoi qytetin Nahariya në veri të Izraelit, ku një person u plagos.


Fragmente raketash në Jeruzalem: Policia izraelite tha se gjeti fragmente raketash pranë vendeve të shenjta, përfshirë zonat pranë Xhamisë Al-Aksa dhe Kishës së Varrit të Shenjtë.


Ministri i Mbrojtjes Israel Katz tha se të zhvendosurit libanezë nuk do të lejohen të kthehen në shtëpi derisa veriu i Izraelit të jetë i sigurt. Mbi një milion libanezë janë zhvendosur që nga fillimi i sulmeve. Komentet erdhën pasi ushtria izraelite njoftoi “operacione tokësore të kufizuara” në Liban.

 

Në SHBA


Trump dhe Ngushtica e Hormuzit: Presidenti Donald Trump i bëri presion Mbretërisë së Bashkuar dhe Francës që të ndihmojnë në sigurimin e transportit detar në Ngushticën e Hormuzit, e cila është mbyllur nga Irani.


Refuzimi i Europës: Gjermania deklaroi se nuk do t’i bashkohet luftës, ndërsa BE tha se nuk ka “oreks” për të dërguar trupa.


Trump e quan Iranin “tigër prej letre”: Ai tha se Irani ka mbyllur Ngushticën “për armiqtë tanë”.


Mbështetja e Vance: Zëvendëspresidenti JD Vance mbështeti Trumpin, duke thënë se i beson atij për të menaxhuar situatën.


Udhëtimi në Kinë: Trump shtyu me një muaj vizitën në Kinë, duke thënë: “Kemi një luftë në zhvillim.”

 

Në Liban


Sulmet e Hezbollahut: Hezbollah tha se sulmoi trupat dhe mjetet izraelite në disa qytete kufitare.


Evakuime: Banorëve të një fshati në jug të Libanit iu kërkua të largohen përpara një sulmi të afërt.


Një milion të zhvendosur: Autoritetet libaneze thanë se mbi një milion njerëz janë zhvendosur.


Reagimi gjerman: Kancelari Friedrich Merz e quajti ofensivën tokësore të Izraelit “gabim” që do të përkeqësojë situatën humanitare.

 

Në Irak


Sulm ajror në Bagdad: Katër persona u vranë dhe disa u plagosën në lagjen Jadriya.


Sulm me dron në hotel: Një dron shkaktoi zjarr në një hotel luksoz në Zonën e Gjelbër, ndërsa një sulm me raketë ndaj ambasadës amerikane u neutralizua.


Vrasja e një komandanti: Grupi Kataib Hezbollah njoftoi se komandanti i tij Abu Ali al-Askari është vrarë.


Reagimi i qeverisë: Qeveria irakiane i dënoi sulmet si “akte terroriste”.

 

Efektet globale ekonomike


Tregjet financiare dhe energjia: Lufta ka tronditur tregjet globale, me çmimet e naftës që janë rritur me rreth 50%. Nafta Brent arriti në 106 dollarë për fuçi.


Japonia: Japonia ka nisur të çlirojë rezervat strategjike të naftës pas sinjaleve nga Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë.


Afganistani akuzon Pakistanin për sulm ajror në Kabul, raportohet për qindra viktima

 

Afganistani ka akuzuar Pakistanin për një sulm ajror që, sipas autoriteteve afgane, goditi një spital rehabilitimi në kryeqytetin Kabul, duke shkaktuar të paktën 400 të vdekur dhe rreth 250 të plagosur, përcjell DW.

 

Zëvendëszëdhënësi i qeverisë afgane, Hamdullah Fitrat, deklaroi në rrjetet sociale se sulmi ndodhi rreth orës 21:00 sipas kohës lokale dhe shkatërroi pjesë të mëdha të spitalit me kapacitet prej 2 mijë shtretërish. Sipas tij, shumica e viktimave ishin pacientë të shtruar në këtë institucion.

 

Edhe zëdhënësi tjetër i qeverisë, Zabihullah Mujahid, konfirmoi se të vrarët dhe të plagosurit ishin pacientë të spitalit.

 

Nga ana tjetër, Pakistani i ka hedhur poshtë këto akuza. Ministri i Informacionit, Attaullah Tarar, deklaroi se ushtria pakistaneze ka kryer “sulme ajrore precize” duke synuar objekte ushtarake në Kabul dhe në provincën lindore Nangarhar, dhe jo zona civile.

 

Ngjarja vjen pas përplasjeve të fundit në kufirin mes dy vendeve, ku sipas autoriteteve afgane u vranë katër persona, si dhe në një kohë kur Këshilli i Sigurimit i Kombeve të Bashkuara u ka bërë thirrje autoriteteve talebane të intensifikojnë luftën kundër terrorizmit.

 

Ky incident shënon një përshkallëzim të mëtejshëm të tensioneve mes Afganistanit dhe Pakistanit, të cilat kanë nisur që prej muajit të kaluar dhe kanë përfshirë përplasje ndërkufitare dhe sulme ajrore reciproke.


Greqia miraton projektin 4 miliardë euro për sistemin kundër raketave dhe dronëve

 

Greqia ka miratuar blerjen e një sistemi të ri shumë-shtresor të mbrojtjes ajrore dhe kundër dronëve, si dhe modernizimin e 38 avionëve luftarakë F-16.

 

Vendimi u mor nga një komision parlamentar, ndërsa kostoja totale e projektit vlerësohet rreth 4 miliardë euro, sipas dy burimeve të cituara nga Reuters.

 

Një pjesë e madhe e sistemit raketor pritet të furnizohet nga Izraeli. Sistemi, i quajtur “Achilles Shield”, parashikohet të kushtojë rreth 3 miliardë euro dhe synon të krijojë një mburojë kundër raketave dhe dronëve.

 

Në të njëjtën mbledhje me dyer të mbyllura, komisioni miratoi edhe modernizimin e 38 avionëve F-16 Block 50, që datojnë nga vitet 1990. Avionët do të përditësohen në versionin më të avancuar “Viper”, me një kosto të vlerësuar rreth 1 miliard euro.

 

Greqia ka aktualisht rreth 150 avionë F-16 në flotën e saj dhe tashmë ka modernizuar rreth 40 prej tyre.

 

Qeveria greke ka bërë të ditur se synon të investojë rreth 28 miliardë euro deri në vitin 2036 për modernizimin e forcave të armatosura. Ky plan vjen ndërsa vendi përpiqet të forcojë kapacitetet ushtarake pas krizës së borxhit të viteve 2009-2018 dhe të mbajë ritmin me rivalin historik në rajon, Turqinë.

 

Projekti duhet të marrë edhe miratimin e organit më të lartë vendimmarrës për çështjet e jashtme dhe të mbrojtjes në Greqi, KYSEA.

 

Komisioni parlamentar miratoi gjithashtu modernizimin e katër fregatave të vjetra MEKO 200 dhe një marrëveshje mirëmbajtjeje për avionët transportues ushtarakë C-29J.

 


Axios: Irani dhe SHBA po shkëmbejnë mesazhe në prapaskenë

 

Një kanal i drejtpërdrejtë komunikimi midis të dërguarit special të SHBA-së, Steve Witkoff dhe Ministrit të Jashtëm iranian, Abbas Araghchi është riaktivizuar ditët e fundit. Lajmin e ka dhënë agjencia Axios që citon një zyrtar amerikan dhe një burim me njohuri për çështjen. Ky është komunikimi i parë i njohur i drejtpërdrejtë midis dy palëve që nga fillimi i luftës më shumë se dy javë më parë.

 

Sipas të njëjtave burime, Araghchi i dërgoi mesazhe të shkruara Wittkoff që përqendroheshin në përfundimin e luftës. Nuk është e qartë se sa mesazhe u shkëmbyen ose përmbajtja e tyre e saktë. Një zyrtar amerikan tha se ministri i jashtëm iranian ishte përpjekur të hapte kanalin e komunikimit, por shtoi se SHBA-të “nuk po flisnin” me Iranin.

 

Më herët, Donald Trump ka thënë se Irani ka kontaktuar SHBA-në, por shtoi se nuk ishte e qartë nëse zyrtarët iranianë të përfshirë kishin autoritetin për të negociuar. “Ata duan të bëjnë një marrëveshje. Po flasin me njerëzit tanë, kemi njerëz që duan të negociojnë, por nuk kemi idenë se kush janë ata”, – tha ai.

 

Pavarësisht dyshimeve të tij nëse Teherani është gati për një marrëveshje, ai tha se nuk është kundër bisedimeve “sepse ndonjëherë prej tyre mund të dalin gjëra të mira”.

 

Një zyrtar i lartë amerikan hodhi poshtë kërkesën e Iranit për “kompensime” si pjesë të një marrëveshjeje paqeje, por vuri në dukje se Trump mbetet i hapur për një marrëveshje që do t’i lejonte Iranit “të ribashkohej me ekonominë globale dhe të fitonte para nga nafta e tij”.

 

Nga ana e tyre, zyrtarët iranianë kanë deklaruar publikisht ditët e fundit se nuk po zhvillohen negociata për armëpushim me administratën Trump.

 

Ata argumentojnë se Teherani nuk është i interesuar për një armëpushim të përkohshëm që do t’u lejonte SHBA-ve dhe Izraelit të riorganizoheshin, por po kërkon garanci se çdo marrëveshje paqeje do të jetë e përhershme.

 

Sipas burimeve, zyrtarët amerikanë nuk besojnë se Araghchi ka autoritet të plotë vendimmarrës. Megjithatë, ata besojnë se ai po koordinohet me Ali Larijani, sekretarin e Këshillit Suprem të Sigurisë Kombëtare të Iranit, i cili thuhet se ka marrë një rol politik de facto pas vrasjes së ish-udhëheqësit suprem Ali Khamenei. ©LAPSI.al


Starmer: Mbretëria e Bashkuar nuk do të përfshihet në një luftë më të gjerë me Iranin

 

Kryeministri Keir Starmer tha se Britania nuk do të përfshihej në një luftë më të gjerë në Iran, por do të punonte me aleatët, përfshirë ata në Evropë, për të rihapur Ngushticën kyçe të Hormuzit, megjithëse pranoi se kjo nuk do të ishte e lehtë.

 

Starmer, i cili është përballur me presion nga kritikët në vend dhe nga Presidenti i SHBA-së Donald Trump mbi mbështetjen që duhet ofruar për sulmet ndaj Iranit, tha se rihapja e një rruge ujore që është jetike për naftën dhe gazin natyror të lëngshëm ishte çelësi për stabilizimin e tregjeve të energjisë.

 

Ai gjithashtu përcaktoi mbështetjen e parë financiare si rezultat i konfliktit, një paketë prej 53 milionë paundësh (70.30 milionë dollarë) për familjet më vulnerabël të cilat mbështeten në naftë për ngrohje, një burim energjie që është rritur ndjeshëm pas fillimit të konfliktit.

 

Trump tha në fundjavë se donte që aleatët, përfshirë Kinën, Francën, Japoninë, Korenë e Jugut, Britaninë dhe të tjerë, të dërgonin anije në zonë për ta mbajtur Ngushticën të hapur dhe të sigurt, shkruan Reuters.

 

Starmer tha në një konferencë për shtyp të hënën se në fund të fundit Ngushtica e Hormuzit duhej të rihapej për të “siguruar stabilitetin në tregun (e naftës)”. Por ai shtoi: “Kjo nuk është një detyrë e thjeshtë”.

 

“Pra, ne po punojmë me të gjithë aleatët tanë, përfshirë partnerët tanë evropianë, për të hartuar një plan kolektiv të qëndrueshëm që mund të rivendosë lirinë e lundrimit në rajon sa më shpejt të jetë e mundur dhe të lehtësojë ndikimin ekonomik.”

 

Rreth një e pesta e naftës dhe gazit natyror të lëngshëm global kalon normalisht nëpër ngushticë, një kalim i ngushtë uji midis Iranit dhe Omanit. Aftësia e Teheranit për të ndaluar transportin detar përmes kanalit mund t’i japë atij një ndikim të madh mbi SHBA-në dhe aleatët e saj.

XS
SM
MD
LG