Hormuzi në duart e Iranit: Teherani ‘filtron’ anijet dhe shantazhon botën me naftën!
Gjatë disa javëve të fundit, lundrimi nëpër Ngushticën e Hormuzin ka qenë një çështje jashtëzakonisht e rrezikshme për shkak të rrezikut të sulmeve iraniane, qoftë me raketa apo mina. Tani që Shtetet e Bashkuara dhe Irani e kanë pezulluar luftën, udhëtimi mund të jetë më pak i rrezikshëm, por nuk është më pak i vështirë politikisht dhe diplomatikisht, veçanërisht pasi është e qartë se Teherani po investon në krijimin e marrëdhënieve të reja përmes krizës. Dy ditë pasi filloi armëpushimi i brishtë, Ngushtica është bërë karta më e fuqishme e Teheranit në përballjen e tij gjeopolitike me Presidentin Donald Trump, ndërsa në vend që të hapë plotësisht rrugën detare për cisternat e naftës dhe anijet kontejnerë, siç ishte premtuar, analistët thonë se Irani ende mban një kontroll të fortë, duke u dhënë përparësi vetëm një numri të kufizuar anijesh nga vendet që kanë marrëdhënie tregtare me të ose nuk konsiderohen armiqësore.
Kjo i ka vënë dhjetëra vende në një pozicion të vështirë, duke i detyruar të balancojnë marrëdhëniet mes Iranit dhe SHBA-së, ndërsa Teherani vazhdon të shfrytëzojë aftësinë për të ndikuar tregtinë globale dhe rrjedhat e energjisë në interes të tij. Nuk konsiderohet rastësi që një nga anijet e para perëndimore që kaloi pas kufizimeve ishte një anije franceze në pronësi të CMA CGM, dhe kalimi i saj i sigurt erdhi menjëherë pas kritikave të Emmanuel Macron ndaj Donald Trump. Vende të tjera si Turqia, Pakistani dhe India kanë siguruar kalime për anijet e tyre falë marrëdhënieve me Iranin ose qëndrimit neutral, ndërsa Pakistani madje ka luajtur rol në ndërmjetësimin e armëpushimit dhe pritet të presë delegacione të nivelit të lartë për negociata.
Ndërkohë, trafiku mbetet i kufizuar dhe Irani vazhdon të ushtrojë presion, duke ndaluar cisternat në shenjë proteste ndaj sulmeve izraelite ndaj Hezbollahu në Libani, ndërsa mbetet e paqartë nëse armëpushimi e përfshin këtë front. Zyrtarë iranianë kanë deklaruar se Ngushtica është e hapur, por kanë paralajmëruar për praninë e minave dhe nevojën për koordinim me ushtrinë iraniane, çka ka rritur pasigurinë në tregjet detare. Paralelisht, po shtohet presioni që anijet të përdorin një korridor pranë territorit iranian, duke i dhënë mundësi Korpusi i Gardës Revolucionare Islamike të inspektojë dhe potencialisht të vendosë tarifa tranziti.
Në negociatat me administratën Trump, Teherani synon ta institucionalizojë këtë praktikë, duke propozuar tarifa deri në 2 milionë dollarë për kalim dhe përdorimin e të ardhurave për rindërtim, ndërsa një pjesë do t’i kalonte Omanit. Kjo ide është kundërshtuar nga aleatët evropianë, përfshirë Britania e Madhe, të cilët insistojnë në parimin e lirisë së lundrimit, ndërsa Donald Trump ka sugjeruar madje një formë kontrolli të përbashkët me Iranin.
Vendet evropiane, më të varura nga energjia e Gjiri Persik, po shqyrtojnë krijimin e një koalicioni për sigurinë e Ngushticës, ndërsa vende si Arabia Saudite, Kuvajti dhe Katari pritet të kundërshtojnë çdo tarifë tranziti për shkak të varësisë nga eksportet. Në të njëjtën kohë, Turqia po negocion për anijet e saj të bllokuara, duke përdorur lidhjet diplomatike me Teheranin, ndërsa India ka rifilluar blerjet e naftës iraniane pas disa vitesh, në një moment kur SHBA ka lehtësuar përkohësisht sanksionet për të shmangur mungesat. Me realitetin e ri të krijuar në Lindjen e Mesme, bëhet e qartë se Irani ka arritur të forcojë pozitat e tij, duke përdorur krizën për të rritur ndikimin dhe fuqinë negociuese në çështje të tjera strategjike, si programi bërthamor dhe raketat balistike, ndërsa vendet e tjera detyrohen të kërkojnë marrëveshje të veçanta me Teheranin për të siguruar interesat e tyre.
