"‘Smart City’ apo ‘Big Brother’? Kush do t'i administrojë të dhënat e çdo shqiptari?"
Qeveria e Edi Ramës po e prezanton projektin "Smart City" si revolucionin e ri të sigurisë publike. Kamera inteligjente, identifikim automatik i automjeteve, gjurmim në kohë reale dhe sisteme që pretendohet se dallojnë edhe një thikë sapo del nga xhepi.
Por përtej premtimeve për më shumë siguri, lind një pyetje shumë më e madhe: kush do ta kontrollojë gjithë këtë informacion? Nëse çdo lëvizje, çdo automjet dhe çdo fytyrë regjistrohet, atëherë Shqipëria po hyn në epokën e mbikëqyrjes dixhitale. Historia ka treguar se teknologjia nuk është kurrë neutrale; gjithçka varet nga duart ku përfundon dhe nga garancitë ligjore që e kufizojnë përdorimin e saj.
Kush e administron bazën e të dhënave? A ruhen serverët në Shqipëri apo jashtë saj? Cilat kompani kanë akses në sistem? Kush i auditon algoritmet që identifikojnë qytetarët? Sa kohë ruhen të dhënat dhe kush garanton se ato nuk do të përdoren për qëllime politike, komerciale apo të tjera?
Në një kohë kur bota diskuton kufijtë mes sigurisë dhe lirisë, pyetja nuk është vetëm nëse sistemi funksionon, por nëse ai mund të kthehet në një mekanizëm mbikëqyrjeje masive.
Një "Smart City" mund të jetë një qytet më i sigurt. Por pa transparencë, kontroll të pavarur dhe mbrojtje të fortë të privatësisë, ai mund të perceptohet si një "Big Brother" modern, ku çdo qytetar ndihet i vëzhguar.
Prandaj, përpara se qytetarëve t'u kërkohet të besojnë verbërisht teknologjinë, qeveria duhet t'u përgjigjet pyetjeve që prekin të drejtat themelore: kush i kontrollon të dhënat, kush mban përgjegjësi për to dhe cilat janë garancitë që ato nuk do të keqpërdoren?