Trump i hap derën naftës ruse, Putini premton miliona tonë! Zelensky shpërthen: Po financoni luftën!
Kriza energjetike e shkaktuar nga lufta me Iranin po afron Uashingtonin dhe Moskën në një marrëveshje të re për furnizimet me naftë. Presidenti rus Vladimir Putin i ka shprehur homologut amerikan Donald Trump gatishmërinë për të shtuar eksportet e naftës dhe nënprodukteve të saj drejt SHBA-së dhe tregjeve ndërkombëtare. Sipas Trumpit, Rusia ka pranuar të vërë menjëherë në dispozicion mbi 300 mijë tonë naftë, ndërsa në muajt në vijim parashikohen furnizime shumë më të mëdha. Ky zhvillim ka shkaktuar kundërshtimin e presidentit ukrainas Volodymyr Zelensky, i cili paralajmëron se të ardhurat shtesë nga eksportet energjetike mund t'i shërbejnë Kremlinit për financimin e luftës në Ukrainë.
Miliona tonë naftë ruse për të frenuar krizën energjetike
Gjatë bisedës telefonike të zhvilluar më 9 tetor, Trump dhe Putin diskutuan mundësinë e rritjes së furnizimeve energjetike, në një kohë kur çmimet e karburanteve në Shtetet e Bashkuara kanë shënuar rritje të ndjeshme. Presidenti amerikan bëri të ditur se, pas sasisë fillestare prej mbi 300 mijë tonësh, Moska planifikon të sigurojë edhe 500 mijë tonë gjatë nëntorit, një milion tonë në fazën pasuese dhe deri në tre milionë tonë të tjerë në të ardhmen e afërt. Realizimi i këtyre dërgesave do të varet nga kapacitetet prodhuese dhe gjendja e rafinerive ruse.
Gatishmëria e Moskës u konfirmua edhe nga zëvendëskryeministri Alexander Novak, sipas të cilit eksportet shtesë mund të fillojnë që gjatë tetorit dhe të intensifikohen në nëntor e dhjetor, paralelisht me rikthimin në punë të rafinerive pas mirëmbajtjes së planifikuar. Edhe përfaqësuesi i Putinit, Kirill Dmitriev, e përshëndeti afrimin energjetik mes dy fuqive, duke e paraqitur atë si një zhvillim me ndikim pozitiv për ekonominë botërore.
Për administratën Trump, objektivi kryesor është frenimi i rritjes së çmimeve të karburanteve, të cilat po rëndojnë mbi konsumatorët dhe sektorë të rëndësishëm të ekonomisë amerikane. Sipas të dhënave të Reuters të cituara në raportim, çmimet e naftës në SHBA janë rritur me rreth 70% që prej nisjes së luftës me Iranin, duke arritur në 6.28 dollarë për galon. Kjo situatë ka shtuar kostot e transportit, bujqësisë dhe ngrohjes, duke ushtruar presion të mëtejshëm mbi inflacionin.
Trump është shprehur optimist se furnizimet nga Rusia, së bashku me atë që ai e përshkruan si kontroll amerikan mbi Ngushticën e Hormuzit, mund të mundësojnë një ulje të shpejtë të çmimeve, madje deri në nivele historikisht të ulëta. Ai theksoi se përballueshmëria e energjisë është veçanërisht e rëndësishme për fermerët, blegtorët dhe transportuesit amerikanë, ndërsa përsëriti qëndrimin se Irani nuk duhet të pajiset me armë bërthamore.
Përpjekjet për stabilizimin e tregut përfshijnë gjithashtu marrëveshjen e vendeve të G7 për të nxjerrë në treg 100 milionë fuçi naftë nga rezervat e tyre.
Megjithatë, ndikimi i furnizimeve të paralajmëruara nga Rusia mbetet i kushtëzuar nga realizimi i dërgesave, kapacitetet përpunuese dhe ecuria e konfliktit në Lindjen e Mesme.
Zelensky kundër marrëveshjes: Të ardhurat nga nafta do të financojnë luftën
Afrimi energjetik mes Uashingtonit dhe Moskës ka sjellë një reagim të fortë nga Kievi. Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky e ka kundërshtuar vendimin për t'i krijuar Rusisë mundësi të reja eksporti, duke argumentuar se çdo rritje e të ardhurave nga energjia do të ndihmojë financimin e operacioneve ushtarake ruse në Ukrainë.
“Dhuratat për Putinin nuk do të sjellin paqe apo ndonjë përfitim për botën e civilizuar”, deklaroi Zelensky në platformën X.
Sipas presidentit ukrainas, lehtësimi i tregtisë së produkteve energjetike ruse rrezikon të zbehë efektin e presionit ekonomik ndërkombëtar ndaj Moskës, pikërisht në një periudhë kur përpjekjet diplomatike synojnë përfundimin e luftës.
“Rusia do ta ‘shpaguajë’ naftën me terror dhe mashtrim të mëtejshëm. Lejimi i Rusisë për të shitur produkte nafte është një investim në një luftë që duhet të përfundojë, jo të zgjatet”, u shpreh Zelensky.
Ai e cilësoi këtë qasje si një “vendim të dobët” të marrë nga partnerë të fuqishëm, duke paralajmëruar se pasojat mund të shtrihen përtej tregut energjetik dhe të ndikojnë në përpjekjet për arritjen e paqes.
Trump mbron bashkëpunimin me Moskën, Uashingtoni lehtëson kufizimet
Pavarësisht kundërshtimeve të Kievit, presidenti amerikan mbrojti nevojën për të siguruar furnizime të qëndrueshme me energji. I pyetur nga gazetarët për kritikat e Zelensky-t, Trump shmangu një përplasje të drejtpërdrejtë me homologun ukrainas dhe u përqendrua te nevojat e tregut ndërkombëtar.
“Ne jemi një partner i fortë. Ne kemi nevojë për naftë për të gjithë botën. Kjo është arsyeja pse jemi shumë të kënaqur që do të furnizojmë naftë”, deklaroi Trump.
Paralelisht me këto zhvillime, administrata amerikane ka ndërmarrë edhe një lehtësim të përkohshëm të kufizimeve ndaj tregtisë së naftës ruse, përmes një autorizimi të Departamentit të Thesarit. Kjo lëvizje shënon një ndryshim në zbatimin e presionit ekonomik ndaj Moskës, ndërsa Shtëpia e Bardhë kërkon të përballojë pasojat e krizës energjetike.
Marrëveshja nxjerr në pah një dilemë të rëndësishme gjeopolitike: nga njëra anë, Uashingtoni synon të rrisë ofertën globale të naftës dhe të frenojë çmimet; nga ana tjetër, Kievi paralajmëron se lehtësimi i eksporteve ruse mund t'i krijojë Moskës burime shtesë financiare për vazhdimin e luftës.
Në këtë mënyrë, kriza energjetike e shkaktuar nga lufta me Iranin po ndikon jo vetëm në tregjet ndërkombëtare, por edhe në marrëdhëniet mes SHBA-së, Rusisë dhe Ukrainës, duke vendosur përballë njëra-tjetrës përparësitë ekonomike të Uashingtonit dhe objektivat e presionit ndërkombëtar ndaj Kremlinit.