Gjermania rikthehet si superfuqi ushtarake: Evropa përballë frikës së vjetër dhe kërcënimit të ri rus
Në 81-vjetorin e përfundimit të Luftës së Dytë Botërore në Evropë, një debat i madh po rihapet në kontinent: Gjermania po shkon drejt rikthimit si fuqia kryesore ushtarake evropiane. Shpenzimet gjermane për mbrojtjen pritet të barazohen vitin e ardhshëm me ato të Francës dhe Mbretërisë së Bashkuar të marra së bashku, ndërsa deri në vitin 2030 mund t’i tejkalojnë ndjeshëm. Objektivi i qeverisë gjermane është i qartë: ndërtimi i “ushtrisë më të fortë konvencionale në Evropë”.
Ky ndryshim lidhet me dy faktorë kryesorë: agresionin rus ndaj Ukrainës dhe pasigurinë e krijuar nga Donald Trump mbi garancitë amerikane për mbrojtjen e Evropës. Në Berlin po forcohet bindja se Vladimir Putin mund të mos ndalet në Ukrainë, ndërsa vendimi i fundit për tërheqjen e 5 mijë trupave amerikane nga Gjermania shihet si një tjetër shenjë se Evropa nuk mund të mbështetet më verbërisht te Uashingtoni.
Por ngritja ushtarake e Gjermanisë hap një pyetje historikisht të ndjeshme: si mund të garantohet që fuqia e re gjermane këtë herë të jetë faktor stabiliteti për gjithë Evropën? Artikulli thekson se SHBA-ja, si fuqi ushtarake dominuese dhe kryesisht dashamirëse, e ka mbrojtur Evropën për dekada jo vetëm nga Rusia, por edhe nga rivalitetet e brendshme mes vendeve evropiane.
Një nga sfidat kryesore është industria e mbrojtjes. Nëse Gjermania i kanalizon miliardat e reja të mbrojtjes te industria e saj vendase, ajo mund të sfidojë Francën si eksportuesja më e madhe evropiane e armëve. Kjo shqetëson Parisin, por edhe vende të tjera si Polonia, ku e djathta e sheh me ankth rritjen e fuqisë ushtarake gjermane. Një tjetër frikë është mundësia që AfD, e cila kryeson në sondazhe, të marrë një ditë kontrollin mbi një ushtri gjermane shumë më të fuqishme.
Nga ana operative, mbrojtja e Evropës ende varet thellësisht nga NATO-ja e udhëhequr nga SHBA-ja: inteligjenca satelitore, transporti ajror, mbrojtja ajrore, komandimi, kontrolli dhe parandalimi bërthamor janë ende të lidhura me kapacitetet amerikane. Prandaj, evropianizimi i pjesshëm i këtij aparati shihet si i domosdoshëm, por shumë i vështirë.
Zgjidhja e propozuar është një koordinim më i fortë mes Gjermanisë, Francës, Mbretërisë së Bashkuar dhe Polonisë për të ndërtuar një industri mbrojtëse më të integruar dhe aftësi reale ushtarake evropiane. Sot Evropa ka rreth 174 sisteme kryesore armësh, krahasuar me 33 të SHBA-së, përfshirë 12 lloje tankesh dhe 14 avionë luftarakë, çka tregon fragmentimin e madh të mbrojtjes evropiane.
Në fund, sfida për kancelarin Friedrich Merz është historike: të bëjë në fushën e sigurisë atë që Helmut Kohl bëri me Gjermaninë e ribashkuar për tregun e përbashkët dhe bashkimin monetar. Nëse Merz dhe liderët e tjerë evropianë arrijnë të krijojnë një industri mbrojtëse vërtet të integruar dhe një forcë ushtarake që Putin ta perceptojë si pengesë reale, atëherë Gjermania mund të rikthehet si fuqi ushtarake jo si kërcënim për Evropën, por si shtylla e saj kryesore e sigurisë.