Alarm në Riad: Houthit marrin ishullin strategjik, kreu i CENTCOM-it mbërrin në Arabinë Saudite
Komandanti i Komandës Qendrore të SHBA-së (CENTCOM), admirali Brad Cooper, ndodhet në Arabinë Saudite për konsultime dhe koordinim ushtarak, ndërsa ofensiva e Houthive në Jemen ka ndryshuar me shpejtësi situatën përgjatë Detit të Kuq. Vizita vjen në një moment kur Riadi po kërkon mbështetje më të madhe amerikane për të frenuar avancimin e grupit të mbështetur nga Irani. Reuters konfirmon praninë e Cooper në mbretëri për bisedime të nivelit të lartë.
Situata u përshkallëzua pasi Houthit morën fillimisht portin strategjik të Mocha-s, ishujt Hanish dhe Dhubab-in, ndërsa të premten avancuan në ishullin Perim/Mayun, pikërisht në ngushticën Bab el-Mandeb. Forcat e qeverisë jemenase të mbështetura nga Arabia Saudite u tërhoqën nga ishulli. Kontrolli i Perimit i jep Houthive një pozicion shumë më të favorshëm për të kërcënuar trafikun detar që kalon mes Detit të Kuq dhe Gjirit të Adenit.
Rëndësia e zhvillimit shkon shumë përtej Jemenit. Rreth 10% e tregtisë detare botërore kalon përmes Bab el-Mandebit. Në kushtet kur konflikti SHBA-Iran ka kufizuar rëndë trafikun përmes Hormuzit, Arabia Saudite është mbështetur gjithnjë e më shumë te korridori drejt Detit të Kuq për eksportet e naftës. Kështu, avancimi i Houthive krijon mundësinë që dy prej arterieve kryesore energjetike të Lindjes së Mesme, Hormuzi dhe Bab el-Mandebi, të jenë njëkohësisht nën presionin e Iranit ose të aleatëve të tij.
Situata është bërë edhe më serioze pas sulmeve të Houthive ndaj territorit saudit. Më 8 shtator, grupi goditi objektiva dhe instalime energjetike në jug të Arabisë Saudite; Riadi tha se të paktën 73 persona u plagosën. Arabia Saudite u përgjigj me një valë të madhe sulmesh ajrore, ndërsa Houthit pretenduan se ishin kryer 54 goditje saudite brenda 12 orëve. Këto janë luftimet më të rënda mes palëve që nga armëpushimi i ndërmjetësuar nga OKB-ja në vitin 2022.
Por zhvillimi ndoshta më interesant politikisht është ai që Axios dhe Reuters zbuluan sot: princi i kurorës Mohammed bin Salman i telefonoi dy herë Donald Trumpit të enjten dhe i kërkoi SHBA-së të godiste ushtarakisht Houthit. Trump nuk e pranoi kërkesën për sulme të drejtpërdrejta amerikane. Megjithatë, Uashingtoni ka rënë dakord të shtojë mbështetjen për Riadin, përfshirë inteligjencën dhe ndihmën për identifikimin e objektivave.
Kjo e bën praninë e admiralit Cooper në Arabinë Saudite veçanërisht domethënëse: SHBA po përpiqet të ndihmojë sauditët të ndalin Houthit pa u futur vetë në një luftë të re direkte në Jemen. Administrata Trump, sipas burimeve amerikane të Reuters dhe Axios, është e shqetësuar nga përshkallëzimi, por aktualisht nuk synon angazhim të drejtpërdrejtë ushtarak.
Ka edhe një dimension iranian shumë të rëndësishëm. Reuters raporton, duke cituar burime jemenase, iraniane dhe rajonale, se ofensiva e shpejtë e Houthive është zhvilluar me udhëzim të drejtpërdrejtë nga Garda Revolucionare iraniane. Sipas dy burimeve iraniane të Reuters, Teherani u kishte kërkuar Houthive javën e kaluar të përshkallëzonin sulmet ndaj Arabisë Saudite dhe kishte premtuar më shumë financim, armë dhe oficerë të lartë. Irani mohon se kontrollon ushtarakisht Houthit, ndaj kjo pjesë duhet raportuar si pretendim i burimeve të Reuters, jo si fakt i pranuar nga Teherani.
Presioni ekonomik tashmë po ndihet. Sipas IEA-së, furnizimi saudit me naftë ra në gusht me 2.3 milionë fuçi në ditë, në rreth 6 milionë fuçi/ditë, niveli më i ulët në mbi 30 vjet. Reuters raporton gjithashtu se imazhet satelitore treguan tym pranë tubacionit strategjik saudit East-West, megjithëse deri tani nuk ka konfirmim zyrtar saudit për ndonjë incident në tubacion. Nafta ndërkombëtare është ngjitur përsëri mbi 100 dollarë për fuçi.
Ndërkohë, forcat e qeverisë jemenase kanë paralajmëruar kundërofensivë për rimarrjen e territorit, përfshirë Mocha-n dhe zonat strategjike përgjatë Detit të Kuq. Kjo e bën shumë të mundshme që ditët e ardhshme të sjellin luftime edhe më intensive rreth Bab el-Mandebit.